أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

150

قانون ( فارسى )

وسيلهء حقنه بيرون آورى . بعد از حقنه نوبت ماساژ است . كه بايد وسيلهء ماساژ باقىماندهء خلط را چاره‌ساز باشى . جالينوس مىفرمايد : « در اكثر حالات اين بيمارى تنها از راه ماساژ توانسته‌ام خلط موجود در بدن بيمار را پاكسازى كنم . » بهترين دستور اين ماساژ علاجى به قرار زير است : ماساژ دادن را از هر دوران بيمار شروع كرده و از بالا به پايين ماساژ ده تا ساقهاى پاى بيمار را نيز ماساژ مىدهى . در ماساژ دادن بايد دستمال بسيار زبرى كه پوست بدن بيمار را مىخراشد به كار ببرى . بعد از ماساژ ران و ساقها نوبت به دستها مىرسد ، آن هم از بالا به پايين از سرشانهء بيمار شروع كن تا به كف دستها مىرسى . آن‌قدر ماساژ ده تا پوست بدن گرم مىشود . بعد از آن ماساژ پشت و سينهء بيمار را شروع كن ! و باز به سراغ ساقها بيا و ماساژ ده و از نو همان كار را از سر بگير و دست برمدار . اگر ممكن باشد وقت بيمار را به دو بخش تقسيم كن ! يا مىخوابد كه كار ماساژ متوقف مىشود و يا بيدار است ، كه در حال بيدارى مگذار آنى بدون ماساژ دادن كذايى بياسايد . روى هم رفته دستور علاج بيماران مبتلا به اين حالت ، نرمى بخشيدن است و نبايد گرمى بخشيدن به بدن زياد باشد . غذاهاى لطيف و نرمىبخش كه در اين حالت بيمارى مفيد فايده‌اند ، عبارتند از : عسلاب و بويژه اگر تأثيرى از حسل در عسلاب باشد . آب بزر كرفس يا امثال آن را صبح زود بخورند . اگر بيمار اسهال بيش از حد داشت ، عسلاب را بسيار بر آتش بپز و به بيمار بده بخورد ؛ كه از اثر آن مادهء اسهالى كم‌كم بيرون مىآيد و در اندازه هم زياد نمىباشد و به بيمار نفع مىرساند . اسكنجبين عسلى نيز خوب است . اگر فصل تابستان باشد و بيمار از خوردن آب سرد متنفر نباشد ، اسكنجبين عسلى را با آب سرد مخلوط كن ! و اگر وقت زمستان باشد ، نبايد اصلا اسكنجبين عسلى بخورد و فقط به خوردن آب گرم اكتفا كند . نوشابه‌هاى گرم بخورند به نفع آنها است ؛ مگر اينكه هوا بسيار گرم باشد و از گرما كاملا بپژمرند و افسرده شوند كه در اين صورت اگر نوشابه را به گرمى نخورند جايز است . بهترين نوشابه‌اى كه تشنگى بيماران اين نوع تب را فرو مىنشاند ، اسكنجبين عسلى است . در اوايل بيمارى شراب بخورند خالى از فايده نيست . بويژه اگر حرارت تب بسيار شديد باشد شراب بخورند خوب است . شدت و حدت يافتن در اين نوع از تب كمتر رخ مىدهد . بويژه در پيران اگر به چنين تبى مبتلا شوند شدت يافتن تب نادر است . بيماران اين حالت از تب حتما بعد از غذا بايد شراب بخورند . بايد هميشه و بر دوام مواظب نبض بيمار باشى و همين‌كه حس كردى كه نبض دارد ناتوان